Sinds 1980 ben ik intensief bezig geweest met computerbeveiliging in de gezondheidszorg. Voor wie daarover wilt weten, de zoekmachine trefwoorden Erik flikkenschild privacy geeft nadere info.
Deze blog gaat het over de noodzaak van veilig internetten, en dus omschakelen naar omgevingen die aan de EU wetgeving voldoet. De recente Odido data hack heeft ons nog bewuster van de urgentie gemaakt.
Je kunt de risico’s natuurlijk ook accepteren, dan hoef je niet verder te lezen. Identiteitsfraude (je komt voor de rechter), oplichting (euro’s), geen toegang meer tot je email of documenten, privacy gevoelige feiten over jou worden publiek, daar lig je dus niet wakker van want de impact kun je alleen zelf overzien. De kans dat je hiervan toch slachtoffer wordt schat ik in 2026 op 10 procent.
Voor meer achtergronden kan ik aanbevelen: https://tegenlicht.vpro.nl/thema/technologie
| 1. info : waarom is het nu tijd om te veranderen? 2. Info : over risico’s die je als privé persoon loopt 3. info : over (geo)politiek en commerciële invloeden 4. info : software die je kan vertrouwen? 5. praktijk : hoe kan ik vandaag starten? 6. praktijk : email, agenda en contacten 7. praktijk : sociale media 8. praktijk : laptop omzetten naar Linux |
| 1. Info: waarom is het nu tijd om te veranderen? Mijn overtuiging om mijn internetgebruik af te stemmen op EU wetgeving is in 2026 alleen maar sterker geworden. Wereldwijd gezien is alleen binnen de EU wetgeving van kracht die de burger digitaal beschermt en dat is dus een goed uitgangspunt. Met als persoonlijke doelen: data veiligheid, minder beheer en kostenbeheersing. In actie komen is hoe dan ook urgent, toenemende data hacks en A,I. ontwikkelingen die je nog kwetsbaarder en afhankelijker van hightech maken. Om voor dit onderwerp een praktisch voorbeeld te noemen: ik gebruik het alleen nog Franse mistral AI modellen (le chat app) of duck.ai, in plaats van chatgpt (etc.) Persoonlijk heb ik besloten om een aantal zaken nu echt drastisch te veranderen, Dat kost relatief gezien wel veel (doorloop) tijd, vergelijkbaar met naar een andere woning verhuizen, maar het voordeel is dat het eenmalig is en dat je kan gelijk goed opruimen en nieuwe keuzes kunt maken. terug naar boven |
| 2. Info: over risico’s die je als privé persoon loopt Momenteel is het onderwerp data veiligheid dus actueler dan ooit, niet alleen voor bedrijven, maar ook voor onze persoonlijke digitale aanwezigheid op het Internet. De motivatie om hier nog eens kritisch naar te kijken is divers. Ook al kost het veel tijd, toch zie ik dat steeds meer mensen gemotiveerd zijn hier tijd voor vrij te maken. Het komt vaak voor dat we op onze laptop in al onze onwetendheid nog een deur met een touwtje door de brievenbus hebben hangen (geen VPN gebruiken) en het niet nodig vinden onze fiets (lees zoekmachine) op slot te zetten. Dat merken we doorgaans pas als de bankrekening geplunderd worden of we voor de rechter moeten verschijnen vanwege eigenaarschap van een drugslab (lees identiteit diefstal). Ik geef toe de kans is net zo groot als het winnen van 10 euro in de loterij (nooit wat gewonnen), maar toch, tijd besteden aan veilig internetten is echt hard nodig. Dus mijn advies is, ga in je directe omgeving hierover met elkaar in gesprek en betrek daarbij dat slimme neefje of nichtje die hierbij kan helpen de transitie stapsgewijs te realiseren. Over welke risico’s hebben we het? Kort gezegd, data diefstal (veel geld verliezen), identiteitsfraude (vals beschuldigd voor het gerecht gedaagd worden); verlies van zelfstandigheid (geen keuze hebben, kostenstijgingen, afhankelijk worden van grote multinationals); verlies van democratische waarden (t.g.v. mis- en desinformatie). Laten we beginnen met iets waar we het vaak over eens zijn: het internet is een plaats waar privacy gerespecteerd wordt en dat je kan kiezen om eigenaar te blijven van je eigen data. De meeste garantie is dat software ontwikkelaars zich dan houden aan de EU wetgeving (o.a. GDPR). Amerikaanse software bedrijven hoeven en willen dat ook niet. Het is sowieso denk ik verstandig om er voor te zorgen dat je data, zeker als het je mail, documenten (administratie) of social media betreft, op te slaan in een land dat onderdeel uitmaakt van de EU. Commerciële verdienmodellen hebben veelal als eigenschap dat er applicatie koppelingen zijn die je soms kunt waarnemen, maar wellicht ook niet. Dat komt omdat de commerciële bronprogramma’s per definitie niet openbaar zijn. Je kan dus niet controleren of het een veilige omgeving is, immers er kunnen (zijn!) achterdeuren met onveilige privacy schendende bedoelingen die geheim gehouden worden. Ongewenste reclame en aandacht vragen (spam) alsmede algoritmes (die informatie sturen) komt voor in email en internet zoekmachines. Je moet dus minimaal een privacy beschermende browser of privé venster (zoekmachine) en een dummy e-mailadres gebruiken om ongewenste aandacht c.a. spam te verminderen. Ik ben nu al geruime tijd overgeschakeld van de geavanceerde Google (zoekmachine) omgeving naar de meer veilige Mozilla omgeving met zoekmachine duckduckgo. Mozilla is een organisatie die wereldwijd strijdt voor betere privacy en die ik dus vertrouw. Overigens is het belangrijk meerdere browsers beschikbaar te hebben, de Brave browser blijkt bij mij ook goed te werken en doet niet onder voor Firefox. Niet vergeten om ook in Brave Duckduckgo (duck.ai) als preferente zoekmachine in te stellen. Onderdeel daarvan is de Firefox browser met privévensters om veilig op het internet te kunnen zoeken zonder sporen achter te laten. In die omgeving heb ik een pseudo-email adres in gebruik (erikflikkenschild@duck.com) dat doorsluist naar mijn echte email adres. terug naar boven |
| 3. Info: over (geo)politiek en commerciële invloeden Veel in het nieuws is dat Verdienmodellen vandaag de dag meer politiek zijn geworden en een risico zijn voor onze democratie (met o.a. mis/desinformatie). Maar als consument heb je hier een keuze, mijn devies is om je hiervan te vrijwaren en dus beter nu opnieuw alles opbouwen (kost tijd) dan straks in de problemen zitten (kost meer tijd). Het gaat lang niet meer alleen om data veiligheid en privacy maar ook om meer principiëler redenen zoals de wens minder tijd door te brengen achter een beeldscherm (beter persoonlijk contact). Of meer principieel (geopolitiek) meer steun geven aan bedrijven binnen de EU, dit gezien de zorgbarende koers die de grote IT bedrijven Meta (Facebook, Whatsapp) en Elon Musk (X) met politieke wind in de rug hebben ingezet. Maar belangrijk blijft je eigen veiligheid, het gegeven dat grote Amerikaanse IT bedrijven achterdeuren naar de Amerikaanse overheidsinstellingen nog steeds hebben openstaan baart zorgen en niet op de plaatste plaats omdat de georganiseerde misdaad (Darkweb) die steeds meer kansen krijgt je bankrekening te plunderen. Tot slot het risico dat het gebruik van digitale middelen steeds duurder wordt, veelal omdat er binnen een verdienmodel geen open standaarden worden gebruikt. Dat heeft in toenemende mate de consequentie dat je in de praktijk geen keuze hebt maar dat je omwille van het gebruiksgemak toch maar de dure licentie betaald die het best werkt in je bestaande omgeving terug naar boven |
| 4. Info: welke software kan ik vertrouwen? In zijn algemeenheid kan gezegd worden dat Open source software transparant en controleerbaar is, hierdoor meer veiliger en alsmede kosteloos te gebruiken is. Het is aan te bevelen om bij intensief gebruik een donatie te doen, immers alles wordt gedaan door vrijwilligers. Je kunt (voor alle platformen) deze software vinden in alternatieve app stores zoals hier: Google play store alternatieven . terug naar boven |
| 5. Praktijk: hoe kan ik vandaag starten? De hiervoor genoemde website is een goed startpunt om inzicht te krijgen wat veilige software is en waar die verkrijgbaar is. Overigens zijn de meeste alternatieven gewoon in de Google Android of Apple store beschikbaar. Je moet ergens beginnen, het is relatief eenvoudig om te beginnen met de je social media apps. Omschakelen van Whatsapp naar Signal is een statement die velen nu willen maken, let wel op je laptop en je smartphone tegelijk, zie ook de korte handleiding verderop. Veel advies hierover is te vinden op het internet, verder lezen Ook een relatief eenvoudige stap met veel impact is over te schakelen naar een browser / zoekmachine die beter te vertrouwen is. Bijvoorbeeld van Chrome naar Mozilla Firefox, verder lezen. Als zoekmachine gebruik ik DuckDuckGo In die omgeving heb ik een e-mailadres aangemaakt dat in geval van problemen gemakkelijk te verwijderen is. Alle mail naar dit adres wordt automatch naar mijn echte mailadres doorgestuurd. Een andere actie is het omschakelen van je online in de cloud kantooromgeving (bv Office 365) naar een veilige EU opslag omgeving (b.v. Nextcloud of Strato) Het is dan handig om eerst naar een voor jouw bruikbaar tekstverwerker alternatief te kijken. lees verder. Wellicht is een online omgeving voor jou niet nodig en kun je uit de voeten met (bv) OpenOffice dat lokaal op je laptop staat. De derde en laatste stap is veranderen van besturingssysteem bv van Windows naar Linux Mint. Voordeel is dan dat je een veilige appstore kan gebruiken, verder lezen Los van dit alles is het raadzaam om. als je werkt via internet een beveiligde (niet afluisterbare) verbinding te gebruiken, een VPN, zelf maak ik gebruik van Surfshark (werkt goed en betaalbaar). Tot slot, een heel populaire open source toepassing is VLC, omdat deze applicatie vrijwel alle audio- en video formaten (ook ondertiteling) maar ook podcasts met bladwijzers aankan zonder hiervoor dure licenties te vragen, lees verder Volgende stap voor mij in 2026 is de aanschaf van een duurzame smartphone: Fairphone-6 zonder google terug naar boven |
| 6. Praktijk: email, agenda, contacten, documenten Momenteel bieden de big five comfortabele opslagmogelijkheden voor je agenda, contacten en email, en documenten allemaal hoogst gevoelige informatie. Opslag van documenten is hier nauw verweven met email- en office (tekstverwerking) pakketten. Bekende voorbeelden zijn Apple, Google en Microsoft. Blijf ervan bewust dat er vanuit de USA meegekeken kan worden tenzij je dat optioneel beter geregeld hebt en dat daar opgeslagen data gestolen kan worden. Andere risico’s zijn het duurder worden (opslag) en onverwacht niet beschikbaar zijn van de services. Wat dat betreft zou ik beginnen eens heel kritisch te kijken naar je email, contactenlijst en agenda en indien nodig, op zoek te gaan naar alternatieve oplossingen binnen Europa. De huidige trend is dat je vooral moet kiezen voor een provider die jouw data standaard versleuteld heeft en opgeslagen heeft op een server in een land dat privacy wetgeving respecteert. Kies een cloud provider en synchronisatie app. Toegang en synchronisatie is iets om goed over na te denken. Waar wil je een kopie hebben (op je laptop?) en waar wil je vooral geen archieven opbouwen (op je smartphone?). Binnen de applicatie Thunderbird kun je dit alles fijnmazig instellen en het voordeel is dat deze applicatie alle typen smartphones en laptops bruikbaar is. Het is toch wel de standaard in de open source omgeving, lees verder Google Gmail is dominant aanwezig en lastig te ontkoppelen, maar met een gefaseerde aanpak lukt dat wel. Begin eerst met het minder gebruik maken van je Gmail adres en over te schakelen op bv je internet provider mailadres. Of gebruik de gratis (EU) diensten: Proton (Zwitserland) https://nl.wikipedia.org/wiki/Proton_AG Strato (Duitsland) https://nl.wikipedia.org/wiki/Strato Nextcloud (Nederland) https://nl.wikipedia.org/wiki/Nextcloud Maak z.s.m. duidelijk aan je contacten in welk nieuw email adres het gaat worden. De praktijk is dat het jaren duurt voordat Gmail nagenoeg niet meer wordt gebruikt. Je moet natuurlijk asap starten met het wijzigen naar je nieuwe e-mailadres bij al je zakelijke contacten (contracten). Mijn doel is om op termijn alle Big five functionaliteit te verlaten. Momenteel ben ik Nextcloud en Thunderbird aan het uittesten. De eerste indruk is dat het goed werkt, snel en gebruikersvriendelijk. Op de door mij gebruikte platformen (Apple, Android, Linux). Tip: probeer Thunderbird eerst uit op je laptop in combinatie met je provider email adres. Beoordeel dat op gebruikersvriendelijkheid maar trek geen conclusie zonder alle helpfiles gelezen te hebben. Wat je aan functionaliteit zoekt is vrijwel altijd beschikbaar. terug naar boven |
| 7: Praktijk: sociale media Zorgelijk zijn de recente handelingen en uitspraken van Elon Musk en Mark Zuckerberg. Whatsapp en Facebook liggen dus onder vuur bij veel gebruikers binnen Europa. Maar gelukkig, sociale media apps zijn snel te veranderen, en het lijkt erop dat we dit nu in grote getale aan het doen zijn. Voor Whatsapp is een goed alternatief voor handen: Signal Gemakkelijk te doen, en veel van je vrienden doen het al! Ga op je smartphone naar de application store (android: playstore of ihone app store) en installeer dit programma. Hierna kun je signal (evt) ook op je laptop installeren: Signal download of Mastodon download Let er wel op dat je mastodon (alternatief voor Facebook) federatief is opgezet en je dus een keuze moet maken bij welke community je gaat aansluiten (bv. mastodon.social of mastodon.art of ..) Je kan wel altijd contact maken tussen leden van verschillende community’s. Installeer de app altijd eerst op je smartphone! Bepaal of je een koppeling met je contacten wilt (best wel handig en denk ik niet onveilig) dan wordt je automatisch op de hoogte gesteld van je contacten als ze ook zijn overgestapt op Signal. Beschouw je oude social media applicatie heden als archief en reageer niet meer in deze applicatie. Na een post in je oude app geef je consequent een reactie met een SMS of gelijk in je nieuwe app. En zet in je email handtekening dat je bent overgestapt naar Signal. Nodig anderen die je vertrouwd uit: Dat kan binnen de app of via email uit met een QRcode die je kan aanmaken en als doel heeft mensen uit te nodigen die binnen Signal volledig anoniem willen blijven (alleen nickname zichtbaar). Bouw nieuwe groepen op en nodig anderen hiervoor uit / accepteer uitnodigingen Geef uitfasering (beëindiging account) de tijd, bv 3 maanden. terug naar boven |
| 8. Praktijk: laptop omzetten naar Linux Mijns inziens een fundamentele vraag die gesteld moet worden is of je je huidige Big Tech platforms trouw wilt blijven. Veel gebruikt is een Windows laptop / MAC omgeving in combinatie met een bepaalde smartphone (Android of iOS) echter security experts stellen veel kritische vraagtekens t.a.v. de veiligheid van deze omgevingen waarin ze jouw data opslaan zoals je hier kunt lezen. Ik ga daarom uit principe zoveel als mogelijk voor open source oplossingen, waarbij een eerste stap is het veilig stellen van mijn data opslag, email, contacten en gezamenlijke (familie) agenda. Dus voor mij van Google naar Nextcloud en voor de opslag van foto’s naar Hidrive (Strato). Daarna is de overweging om met je laptop over te schakelen naar een open source besturingssysteem bv van Windows naar Linux. Open source applicaties zoals tekstyverwerking (LibreOffice) Thunderbird (mail,agenda, contacten) Signal, Spotify, Darktable (fotobewerking) Libreoffice (ipv MS-Office) zijn hier standaard en kosteloos te gebruiken. De linux laptop gebruik ik voor daarnaast ook voor genealogie (Gramps), desktop publishing (voor posters en het maken van fotoboeken) met Scribus. Er is een verscheidenheid aan linux distributies maar Linux mint is een goede keuze, het is stabiel, veilg en voordeel is dat dit dicht bij de look and feel van Windows ligt. Overigens kun je Linux mint ook een Macbook uiterlijk geven (applicatie plank). Veel gehoord is dat Linux moeilijk te installeren is, maar dat is een achterhaald verhaal. Kort gezegd kun je met een USB stick van 8Gb elke oude laptop in een uurtje ombouwen Zie https://nl.wikihow.com/Linux-mint-installeren |
/